Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Khó đọc, trúc trắc: Dùng để miêu tả câu thơ, câu văn có âm điệu không trôi chảy, gây cảm giác vấp váp, khó đọc lên một cách thuận miệng.
   • Thô, kém hài hòa về âm thanh: Chỉ đặc điểm của ngôn ngữ trong thơ khi các âm tiết kết hợp với nhau tạo nên sự chói tai, thiếu sự êm tai, nhịp nhàng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Câu thơ này nghe thật khổ độc, đọc lên cứ thấy vướng víu khó chịu.
  • Nhà phê bình nhận xét rằng đoạn thơ mới của tác giả trẻ còn non nớt và đôi chỗ khổ độc.
  • Sự cố ý sắp xếp từ ngữ khổ độc đôi khi là một thủ pháp nghệ thuật để diễn tả sự hỗn độn, bất an.

Các cách sử dụng nâng cao

• Trong phê bình văn học: Thuật ngữ "khổ độc" thường được các nhà phê bình sử dụng để chỉ ra nhược điểm về mặt âm điệu, nhịp điệu trong một tác phẩm thơ.
  • Bài thơ bị chê là khổ độc vì sự lặp lại quá nhiều các phụ âm khó phát âm liên tiếp.
• Đối lập với "êm tai" hoặc "trôi chảy": "Khổ độc" thường được đặt trong thế đối lập với những tính từ chỉ sự hài hòa về ngữ âm.
  • Phần đầu bài thơ rất trôi chảy, nhưng đến khổ cuối lại trở nên khổ độc một cách khó hiểu.

Biến thể và từ gần giống

• Cộc cằn (tính từ): Thô lỗ, không mềm mại (thường chỉ tính cách, lời nói). Có thể dùng trong ngữ cảnh rộng hơn, không chỉ giới hạn trong ngôn ngữ thơ.
• Trúc trắc (tính từ): Không bằng phẳng, gập ghềnh; chuyển sang nghĩa bóng chỉ lời văn, câu thơ không được trơn tru. Đây là từ gần nghĩa và thường đi kèm với "khổ độc".
• Chói tai (tính từ): Gây cảm giác khó chịu cho thính giác. Có thể dùng cho âm thanh nói chung, trong khi "khổ độc" thiên về ngôn ngữ viết, đặc biệt là thơ.

Từ đồng nghĩa

• Thô ráp (về mặt ngữ âm)
• Kém du dương
• Không êm tai

Từ trái nghĩa

• Êm tai
• Du dương
• Trôi chảy
• Nhịp nhàng
• Bằng phẳng (về âm điệu)

Lưu ý sử dụng

• Phạm vi sử dụng hẹp: Từ "khổ độc" chủ yếu được dùng trong lĩnh vực phê bình văn học, đặc biệt là phê bình thơ, để đánh giá chất lượng âm điệu. Ít khi dùng trong giao tiếp hàng ngày.
• Sắc thái: Mang sắc thái phê phán, chỉ trích. Việc một câu thơ bị gọi là "khổ độc" thường là một nhận xét tiêu cực về mặt hình thức nghệ thuật.
• Kết hợp từ: Thường đi kèm với các danh từ như "câu thơ", "đoạn thơ", "vần điệu", "ngôn ngữ thơ".

1. Nói câu thơ trúc trắc khó đọc.